Kulvar Haber

Finansal Kriz Nedir? Kriz Türleri Nelerdir?

Finansal Kriz Nedir? Kriz Türleri Nelerdir?
16 views
05 Nisan 2019 - 3:19

Finansal Kriz Nedir? Kriz Türleri Nelerdir? Kriz kelimesini son zamanlarda sık sık duymaktayız. Gelişen ülkelerin oldukça aşina olduğu bu kelime bugünlerde bütün dünyanın dilinde. 

Türk dil kurumunun elektronik sözlüğüne göre de Kriz kelimesi; bir şeyin çok kıt bulunması durumu, çöküntü şeklinde tanımlanmaktadır. 

Finansal Krizin Tanımı 

Finansal Kriz Nedir? Kriz Türleri Nelerdir?
Finansal Kriz Nedir? Kriz Türleri Nelerdir?

Finansal kriz, bazı finansal varlıkların ani olarak itibari değerlerinin büyük bir bölümünü kaybettiği çok çeşitli durumlardan biridir. 19. ve 20. yüzyılın başlarında, birçok finansal kriz, bankacılık panikleriyle ilişkilendirildi ve birçok sektörel durgunluk bu paniklerle paralel olarak ortaya çıktı.

Finansal krizler doğrudan kâğıt servet kaybına neden olmakla birlikte, reel ekonomide önemli değişikliklere yol açmamaktadır.

Finansal Kriz Türleri 

Krizleri sınıflandırdığımızda karşımıza para krizleri ve bankacılık krizleri çıkmaktadır.

Bankacılık Krizi

Bir bankanın mevduat sahipleri tarafından ani bir para çekme hareketi yaşaması durumunda buna banka çalıştırması denir.

Bankalar mevduatta aldıkları nakitlerin çoğunu ödünç aldıklarından, aniden talep edilmesi durumunda tüm mevduatları hızlı bir şekilde geri ödemeleri, mevduat sigortası kapsamında olmadığı zaman oldukça zordur. Bu olaya sistemik bankacılık krizi ya da genel adı ile bankacılık krizi denilir.

Para Krizi

Aynı zamanda devalüasyon krizi olarak da adlandırılan bir döviz krizidir ve finansal krizin bir parçası olarak kabul edilir. Örnek vermek gerekirse, döviz kurundaki aylık yüzde değer düşüklüğü ağırlıklı bir yüzde ortalama ve döviz rezervlerindeki aylık yüzde düşüş ağırlıklı ortalamasının üç standart sapmadan daha fazla olduğu durumlarda meydana gelen para krizlerini tanımlamaktadır.

Uluslararası Finansal Kriz

Sabit döviz kuru sağlayan bir ülke, sürdürülemez bir cari hesap açığı tahakkuk ettiği için aniden para birimi değer kaybetmeye zorlandığı zamana döviz krizi veya ödemeler dengesi krizi denir.

Bir ülkenin hükümeti borcunu geri ödeyemediğinde, buna hükümet hatası denir.  Devalüasyon ve temerrüt hükümetin gönüllü kararları olabilirken, çoğu zaman sermaye girişlerinde ani durma veya sermaye uçuşunda ani bir artışa yol açan yatırımcı hissindeki bir değişimin istemsiz sonuçları olarak algılanırlar.

Spekülatif Balonlar ve Çökmeler

Bazı varlık sınıflarının büyük, sürekli olarak yüksek fiyatlandırılması durumunda spekülatif balon oluşur. Genellikle bir balona katkıda bulunan faktörlerden biri, gelecekte elde edeceği geliri hesaplamak yerine, daha sonra daha yüksek bir fiyata satabilecekleri beklentisine dayanarak bir varlık satın alan alıcıların varlığıdır.

Eğer bir kabarcık varsa, varlık fiyatlarında da bir çökme riski vardır. Ancak, bir varlığın fiyatının gerçekte temel değerine eşit olup olmadığını tahmin etmek zordur, bu nedenle balonları güvenilir bir şekilde tespit etmek zordur. Bazı ekonomistler, balonların asla veya neredeyse hiç oluşmadığı konusunda ısrar etmektedirler.

Finansal Piyasalarda Stratejik Tamamlayıcılıklar

Başarılı yatırımların, finansal piyasadaki her yatırımcının diğer yatırımcıların ne yapacağını tahmin etmesini gerektirdiği sıkça görülmektedir. George Soros’a göre bu ihtiyaca, başkalarının niyetlerini tahmin etmeye çalışmak, yani yansıma denmektedir.

Benzer şekilde, John Maynard Keynes’e göre finansal piyasalar, her bir katılımcının diğer katılımcıların hangi modelin güzel olduğunu tahmin etmeye çalıştığı bir güzellik yarışmasıdır.

Ayrıca, çoğu durumda, yatırımcıların seçimlerini koordine etmek için teşvikleri vardır. Örneğin, diğer yatırımcıların çok fazla Japon yen’i satın almak istediğini düşünen biri yen’in değer kazanmasını bekleyebilir ve bu nedenle yen satın alma konusunda da bir teşvik oluşur.