Kulvar

İnsan hakları hukuku nedir? İnsan hakları nelerdir?

İnsan hakları hukuku nedir? İnsan hakları nelerdir?
525 views
04 Eylül 2019 - 1:48

Evrensel kanunlar çerçevesinde belirlenmiş temel şartlar, insanların bazı haklardan dünyanın her yerinde eşit şekilde yararlanmasını sağlamaktadır. Evrensel insan hakları hukuku nedir? İnsan hakları nelerdir? Sorularının detaylarını bulacağınız yazımızda, insanın temel haklarını ilgilendiren bu hukuk dalıyla ilgili farklı birçok detaya da yer verdik.

İnsan hakları hukuku nedir?

İnsan hakları hukuku beyannamesini kabul etmiş birçok ülkenin; insanların cinsiyet, ırk, dil, din ve benzeri ayrım gözetmeksizin Birleşmiş Milletler şartları doğrultusunda sunulmuş ve kabul edilmiş haklardan uluslararası alanda yararlanmasıdır diyerek, insan hakları hukuku nedir? Sorusunu cevaplandırabiliriz.

İnsanların bu çerçevede sahip oldukları haklar uluslararası alanda kabul ve değer kazanmış olup, tam olarak 1945 yılında BM şartları esas alınarak ve sonrasında genişletilerek günümüze kadar gelmiştir. 1948 yılında ise evrensel insan hakları bildirisi ile pekiştirilen ve insanların dünya genelinde temel haklarının korunmasını sağlayan sistem, günümüzde insanların bazı haklardan yoksun bırakılmaması için uluslararası en büyük güvence olarak kabul edilmektedir.

Bu kavram her ne kadar 1900’lü yılların ortasında tam olarak karşılık bulmuş olsa da, esasen 18. Yüzyılda şekillenmeye başlamıştır. Bu hakların tanımına göre, insanlar doğuştan var olan bazı haklarından vazgeçemeyecekleri veya devredip değiştiremeyecekleri birtakım haklara sahiptir. İnsanların temel hakkı, yaşama ve özgürlükleridir. Mülk edinme hakları, dini ibadetlerini yerine getirebilme hakları, haysiyetlerinin bağlı bulundukları devlet tarafından korunmasının yanı sıra, o an için topraklarında bulundukları devlet yapısı tarafından da korunmak durumundadır. Bu haklar sağlanırken, hiçbir güç insanlar arasında dil, din, renk, ırk ve cinsiyet ayrımı yapamaz.

Kısacası farklı bir ifadeyle; insanın onur ve değerini korumak ve yaşaması için gerekli olan “insanca” koşulların her şatta teminini, maddi ve manevi varlığının geliştirilmesi ve korunması gibi şartları içeren bir kanun yapısıdır.

İnsanların en temel klasik hakları

  • Kötü muamele ve işkence yasağı
  • Düşünce ve ifade özgürlüğü
  • Özel hayatın gizliliği
  • Yaşama hakkı ve kişinin dokunulmazlığı
  • Kişinin güvenliği ve özgürlüğü
  • Din ve vicdan özgürlüğü
  • Mülkiyet edinme hakkı
  • Ayırımcılık yasağı
  • Dernek kurma hakkı
  • Adil yargılanma hakkı
  • Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı
  • Seçme ve seçilme hakkı
  • Dilekçe hakkı
  • Çalışma özgürlüğü hakkı
  • Kamu hizmetlerine girme hakkı

Evrensel haklar, bireylerin insanca yaşayabilmeleri için gerekli ekonomik şartların sağlanması ve diğer yasalar çerçevesinde insanların bu haklarına dokunulmamasını konu alır. Bu hakları her birey, vatandaşı bulunduğu ülke yönetiminden talep edebilme hakkına sahiptir.

Sosyal, Ekonomik ve Kültürel Haklar

  • Sendika kurma hakkı
  • Sağlıktan yararlanma hakkı
  • Kültürel yaşam ve faaliyet hakkı
  • Sosyal güvenlik hakkı
  • Eğitim hakkı
  • Toplu sözleşme ve grev hakkı
  • Haber alma ve verme hakkı

Özellikle ikinci dünya savaşı sonrasında meydana gelen çevre kirlilikleri, nükleer silahların ortaya koyduğu savaş tehlikeleri ve benzeri sorunların ortadan kaldırılması, insanların savaş sonrası mağduriyetten daha hızlı bir şekilde kurtulmalarını hızlandırmak amacıyla yayınlanmıştır.

Dünyada insan haklarının gelişimi

Kavram olarak tam manasıyla bir şekle girmesi, 18. Yüzyılın ortalarında başlamıştır. Ancak İngiltere’de 1215 yılında açıklanan Magna Charta Libertatum yani İngiliz Büyük Şartı, İnsan haklarının kavram şekillenmesinin temeli olarak kabul görmektedir. Magna Charta Libertatum ile insanın can ve mal güvenliğinin korunması gerektiği kabul edilerek, kralın yanlış ve sadece keyfiyetten doğan uygulamaların ortadan kaldırılmasını sağlamıştır.

Öte yandan İnsan Hakları Hukuku Evrensel Beyannamesi, 1948 yılında ilan edilmiş ve zaman içerisinde çeşitli düzenlemelerle günümüze kadar gelmiştir. İnsanların temel haklarını konu alan bu hukuk sistemi, 2. Dünya savaşının ardından tam bir devrim niteliği taşımış ve detayları daha fazla netleşmiştir.

Türkiye’de İnsan Hakları

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin insan haklarına saygılı bir hukuk devleti olduğu, 1982 darbe anayasasında yer almıştır. Süreç içerisinde değişen insan hakları maddelerine göre, anayasamızda var olan 5. Maddeye göre insanların temel hak ve hürriyetlerinin, adalet ilkeleri ve sosyal bir hukuk devletine yakışmayacak şekilde sınırlandırılmaması gerektiği açık bir şekilde yer almaktadır. İnsanların sahip olması gereken hakları farklı alt başlıklar ile düzenleyen Türkiye Cumhuriyeti anayasası, son 10 yıl içerisinde birtakım reformlar işle daha geniş bir düzenlemeyle yeniden ele alınmıştır. Günümüzde ise, insan haklarının yanı sıra farklı maddeleri üzerinde de, köklü değişikliklerin yapılması tartışılmaktadır.

Sahip olduğumuz mevcut anayasa da, insanların haklarına saygı çerçevesinde uluslararası alanda benimsenmiş birçok madde, anayasanın değiştirilmesi dahi teklif edilmeyecek özellikteki maddeleri arasında bulunmaktadır.

Yasalarca insan haklarının çok kapsamlı bir şekilde güvence altına alınmış olmasına rağmen, eğitimsizlik, kültürel zorluklar ve benzeri sebeplerle bir kısmı tam olarak uygulanamamış ve uygulanamamaktadır.

Hava durumu
-
-
-
Nem Oranı: -
Basınç: -
Rüzgar Hızı: -
Rüzgar Yönü: -
PİYASALARDA SON DURUM
  • DOLAR
    -
    -
    -
  • EURO
    -
    -
    -
  • ALTIN
    -
    -
    -
  • BIST 100
    -
    -
    -
Hava durumu
-
-
-
Nem Oranı: -
Basınç: -
Rüzgar Hızı: -
Rüzgar Yönü: -

BSthWS-Cq6kWmIwuu2T7QQsdrwIFHM_PrFaaNozzCzs