27 Mart 1922 yılında doğan Ahmet Cevdet Paşa, Osmanlı Devleti’nin son yıllarında yetişmiş bir devlet adamıdır. Sadece devlet adamlığı ile yetinmemiş, okumuş, araştırmış ve ilimle de ilgilenmiştir. İsmindeki Cevdet, İstanbul’da öğrenim gördüğü sırada bir şair tarafından aldığı mahlastır. Annesi Sünbül Hanım ve babası, İsmail Ağa’dır. 1939 yılında İstanbul’a gelerek 8 senelik medrese öğreniminde Mesnevi ve riyaziye dersleri almıştır. O dönemler oldukça yaygın olan şiir merakı, Ahmet Cevdet Paşa’yı da sarmıştı.

Yazdığı şiirlerde ilk önce Vehbi mahlasını kullansa da başkasının kullandığını öğrenince Fehim Efendi’den Cevdet mahlasını almıştır. 1844 yılında Kadı olurken 1845 yılında Müderrislik yapmıştır. Reşit Paşa’nın da desteğiyle siyasi hayata girmiş oldu. Açık fikirli ve bilgili olması bunda bir etkendi.

Dünya olaylarını yakından takip etmek için Fransızca öğrendikten sonra Reşit Paşa’nın isteği ile 1848 yılında Bükreş’e gitti. Bir ay sonra tedavi için geldiği Bursa’da Osmanlıca Dil Bilgisi anlamını taşıyan “Kavaid-i Osmaniyye” kitabını yazdı. Bunun yanında ilk Türk anonim şirketi, Şirket-i Hayriyye’nin açılış nizamnamesini(tüzüğünü) yazdı.

Ahmet Cevdet Paşa’nın Hukuk Alanındaki Çalışmaları

1850 yılında Darülmuallimin Müdürlüğü’ne getirilerek, kısa zamanda iyi işler başararak, güzel bir sistem oturtmuştur. Fransa’da bulunan ve kültürel anlamda çalışmalar yapılan Fransız Bilimler Akademisi’nin bir benzeri Ahmet Cevdet Paşa’nın isteğiyle 1. Abdülmecit tarafından açılmıştır. İsmi ise Encümen-i Daniş olmuştur. Bilimsel konulara önem verdiği gibi bunları sade bir dille anlatmayı savunuyordu. Bu yüzden din dersleri için faydalı bilgiler anlamına gelen Malumat-ı Nafia kitabını yazdı.

1853 yılında Ahmet Cevdet Paşa, Encümen-i Daniş için bir Osmanlı Tarihi yazma görevine verilmiştir. Zorlu yolculuklar yapsa da bunu aksatmadan tamamlamıştır. 1774-1826 arası tarihi başarı ile yazarak yüksek müderrisler sınıfına girmiştir.

Ahmet Cevdet Paşa’nın hukuk alanındaki çalışmaları bununla da bitmiyor. 1856’da Galata ve Mekke-i Mükerreme kadılığına getirilmiştir. Bu dönemdeki kanun yapıcı çalışmalara ortak olmuştur. Anadolu Kazaskerliğinde ve Bosna Hersek Müfettişliğinde başarılı işler yaparak çeşitli ıslahatlar getirmiştir. Padişah tarafından sırası ile Mülkiye sınıfı, vezirlik ve paşalığa getirilmiştir.

Ahmet Cevdet Paşa’nın Sosyoloji Alanındaki Çalışmaları

Ahmet Cevdet Paşa Hanefiliğin sistematik hale getirilip, kanunlaştırılmasını isterken Ali Paşa’da Fransa’daki medeni kanunu Osmanlı Devleti’ne uygulamak istiyordu. Ahmet Cevdet Paşa’nın fikri için “Mecelle Cemiyeti” toplandı ve Osmanlı’nın ilk medeni kanunu Mecelle kabul edildi. Böylelikle Kuran-ı Kerim kanun haline getirilmiştir. 1873 yılında geldiği Maarif Nazırlığı görevinde Türkçe, Mantık ve Edebiyat konularında önemli kitaplar yazarak, okutulmasını sağlamıştır.

Ahmet Cevdet Paşa Eserleri

  • Tarih-i Cevdet
  • Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa
  • Tezakir-i Cevdet
  • Kavaid-i Osmaniyye
  • Mecelle

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here